'de Franse Verleiding'
Nederlanders op reis naar het zuiden

Een korte zoeklijst

De nu totaal vergeten Hollandse Louis de Semein heeft tussen 1875 en 1878 een onwaarschijnlijk groot aantal artikelen en boeken over Parijs gepubliceerd. De enige twee titels in het bezit van 'dFV' zijn 'Parijs en de Parijzenaars'(tweede druk, 1877) en het postuum uitgegeven 'Achter het gordijn (Schouwburgschetsen)' uit 1878, waarin een aan hem gewijd In Memoriam staat afgedrukt:

"Een enkel woord ter herinnering aan den schrijver van dit werk. Louis de Semein werd den 4den April 1850 te 's Gravenhage geboren. Over zijn leven en streven ligt een sluier. Hij schijnt vroegtijdig zijn vaderstad verlaten te hebben om zich in of nabij Parijs te vestigen. In 1876 woonde hij te Nanterre en in 1878 te Parijs. Hij hield zich onledig met letterkundigen arbeid; hij was directeur van den 'Polichinelle", schreef verschillende werken over Parijs en Londen, leverde Parijsche brieven aan het "Nieuws van den Dag" en literaire beschouwingen voor "Euphonia", een weekblad, dat zich in een korten levensduur mocht verheugen.
(-)
Hij was slechts 28 jaar."

Van Louis de Semein zoekt 'dFV' de volgende titels:

- Door eene wereldstad; met ill. van Eug. Ladreyt. - Arnhem : Minkman, 1878;

- Parijsche schetsen, met teekeningen van Eug. Ladreyt. - Arnhem : Minkman, 1877-1878 (Minkman's Reisbibliotheek ; no. 2, 6, 7);

- De herinneringen van een Parijsch reporter, 1877, met ill. Eug. Ladreyt. - Arnhem : Minkman, 1877;

- Het Parijsche leven - Gouda : Van Goor, 1877;

- Uit de Parijsche dievenwereld, Arnhem, Minkman's Reisbibliotheek, 1877.

In 'Parijs in den aanvang van de negentiende eeuw' van Adriaan van der Willigen staan enige 'Parijse' gravures naar ontwerp van J.A. Knip (1777-1847). Knip studeerde en werkte van 1801 tot 1809 in Frankrijk. Hierboven de gravure ' 't volkje van de halle', met linksonder 'Knip, te Parijs del.' en rechtsonder 'J. de Witt sc.'. (Coll. 'dFV')

Over Knip schreef Van der Willigen in 'Parijs in den aanvang van de negentiende eeuw' naar aanleiding van een tentoonstelling: "Van den, sedert eenige jaren te Parijs wonenden, Bosschenaar, Knip, van wien ik reeds in mijne reize door Frankrijk sprak, zag men hier ook een fraai, met dekverwen (à gouache) geschilderd, landschap. Jammer is het inderdaad, dat deze ijverige jongman, gedurig voor den kost moetende arbeiden, geene meerdere gelegenheid heeft, om vooral reizende de natuur te bestudeeren, en daardoor zijne kundigheden uittebreiden." (Deel 2, pagina 118).

'alsof je kijkt in een weerspiegelende etalageruit'

Een ander opmerkelijk personage is Adriaan van der Willigen(1766-1841). Hij was als patriot actief voorstander geweest van de Bataafsche Revolutie. Nadat hij in 1802 financieel onafhankelijk was geworden kon hij zich volledig wijden aan studie, kunsten, wetenschap en ..... reizen. Hij vertrok voor een jarenlange reis door Frankrijk, Italië, Oostenrijk, Zwitserland en Duitsland. Nadat hij in 1805 in Nederland was teruggekeerd, publiceerde hij diverse reisverslagen.
'dFV' beschikt over de tweede druk van zijn 'Parijs in den aanvang van de negentiende eeuw', Haarlem, A. Loosjes, Pz., 1814. (De resterende exemplaren van de eerste druk uit 1806 werden in 1811 door de Franse autoriteiten geconfisqueerd, van de markt gehaald).
'Parijs in den aanvang van de negentiende eeuw' laat zich lezen als een sociologische of cultureel-antropologische studie, vaak hilarisch, van het toenmalige Parijs. Maar het geeft tevens - wanneer verbazing, bewondering of ergernis opduiken - beelden van de 'Nederlandsche' samenleving in die tijd, alsof je kijkt in een weerspiegelende etalageruit.

Van Adriaan van der Willigen werden meerdere boeken gepubliceerd. Wat betreft zijn Franse indrukken zijn we op zoek naar:

- Reize door Frankrijk in Gemeenzame Brieven door Adriaan van der Willigen aan den uitgever (met gravures van H. Schwegman), te Haarlem bij A. Loosjes Pz., 1805;

- Aanteekeningen op eener Reize van Parijs naar Napels door het Tirolsche en van daar door Zwitserland en langs den Rhijn terug naar Holland (Haarlem, P. Loosjes, 1811-1813; 4 delen).

Afgezien van deze twee belangrijke 'verslaggevers' zijn er ook anderen, waarvan 'dFV' uitgaven zoekt.
Hier een lijstje:

- Johan Gram, Luchon : la reine des Pyrénées, 1900;

- Johan de Meester, Parijsche schimmen, Zutphen, Thieme, 1892;

- Praktische geïllustreerde gids voor Parijs / naar de beste bronnen en persoonlijk ingewonnen inlichtingen bewerkt. Cohen, Arnhem, ca. 1889;

- J.C. Kapteyn, Een winter te Pau, in het zuiden van Frankrijk, Groningen, 1865;

- Antony Cramer, Waarheid door gekheid omsluijerd: of wat wordt van Parijs gezegd. Van Kesteren, Amsterdam, 1824.

- E. Maaskamp, Nouvelle carte itinéraire qui indique d'une manière très-exacte les routes et stations, ainsi que les distances des principales villes de France, d'Allemagne et Pays-Bas. Chez E. Maaskamp, Amsterdam, ca. 1818.

Maaskamp, Guide des Voyageurs: contenant les routes et stations de la France et de l'Allemagne, la distance des villes principales et tout ce qu'elles offrent d'intéressant et curieux pour servir d'intelligence d'une nouvelle carte itinéraire très-exacte, Amsterdam (1-ste uitgave, 1811).

>
Voor reacties, bijdragen en informatie: info@defranseverleiding.nl

Terug naar de hoofdpagina van
'de Franse Verleiding'